به خانواده دادگر بپیوندید


Email/ایمیل
Name/نام

افترا (یا تهمت) و عواقب آن

اگرچه طبق منشور حقوق و آزادی‌های کانادا The Canadian Charter of Rights and Freedoms افراد از حق آزادی بیان برخوردار هستند، آن‌ها برخی مواقع محدودیت‌های موجود درآزادی بیان...

2145
2145
Share

اگرچه طبق منشور حقوق و آزادی‌های کانادا The Canadian Charter of Rights and Freedoms افراد از حق آزادی بیان برخوردار هستند، آن‌ها برخی مواقع محدودیت‌های موجود درآزادی بیان خود را نادیده می‌انگارند وبه حقوق دیگران تعدی می‌کنند و موجبات ناراحتی آن‌ها را فراهم می‌سازند. بنابراین، افراد جامعه باید همواره به مرز بین آزادی بیان و حقوق دیگران توجه لازم را داشته باشند و بدانند که قانون در حالی که آزادی بیان مردم را محترم می‌شمارد، حقوق افراد دیگر را در حفظ حریم شخصی، آبرو وخوشنامی خود تضمین می کند. در همین راستا، قانون افترا و تهمت Libel and Slander Act وضع شده است که به موجب آن افراد جامعه ملزم به رعایت اصول و موازینی در ارتباطات خود با مردم و اظهار نظر در مورد آن‌ها می‌شوند و از نشر اکاذیب، مطالب خلاف واقعیت، و تهمت و افترا برحذر داشته می‌شوند.

افترا چیست؟

فرهنگ لغت جامع حقوقی بلَکس لا Black’s Law Dictionary در تعریف افترا آورده است: ” افترا یعنی صدمه زدن به آبروی افراد با ایراد اظهاراتی نزد شخص ثالث…اظهاراتی که به صورت شفاهی یا کتبی حیثیت دیگران را خدشه دار می‌سازد.” بنابراین، افترا دو نوع مختلف دارد: افترای لفظی یا شفاهی که بد نام کردن افراد به صورت کلامی یا با استفاده از اشارات بدنی است و در جایی ثبت نمی‌شود و افترای کتبی که دادن نسبت‌های ناروا و کذب از طریق انتشار اوراق چاپی و یا به وسیله ی درج در روزنامه‌ها و جراید، نامه‌ها، گزارشات رادیویی و تلویزیونی و اشکال جدید ارتباطات اجتماعی در اینترنت است.

آیا دشنام و توهین همان افترا است؟

استفاده از کلمات رکیک و دشنام دادن به دیگران را نباید با افترا، یکی دانست. وقتی کسی دشنام می‌شنود، درست است که غرور و احساساتش جریحه دار می‌شود، اما این عمل افترا تلقی نمی‌شود. مثلا اگر کسی روبروی کاسبی در مکانی بایستد و به او بگوید “کلاهبردار”، نمی‌توان از وی شکایت کرد. اما اگر این فرد در محل کسب وی ظاهر شود و در انظار مردم بگوید”فلانی آدم کلاهبرداری است” این کار وی قابل پیگرد قانونی است، چرا که به حیثیت و آبروی شخص لطمه وارد شده است.

قانون چه می‌گوید؟

افترا چنان بر ذهن و روح انسان تاثیر می‌گذارد که فرد متضرر برای جبران و اعاده حیثیت و اعتبار از دست رفته خود و تنبیه متجاوز به فکر دادخواهی و اقامه ی دعوی می‌افتد. خوشبختانه در کانادا، قانون از شما در مقابل این عمل ناجوانمردانه حمایت می‌کند. این عمل Tort محسوب می‌شود و شخص خطاکار را می‌توان بابت هتک حرمت و آسیب و زیان مادی و معنوی به اشخاص دیگر در دادگاه محاکمه کرد. محدودیت زمانی جهت اقامه دعوی در این مورد دو سال است، یعنی از زمان افترا شخص دو سال فرصت دارد تا نسبت به اقامه ی دعوی اقدام کند.

اثبات وقوع افترا

در صورتی که تصور می‌کنید قربانی افترا شده‌اید و در صدد شکایت از خاطی هستید، قبل از هر گونه اقدام سؤال‌های زیر را از خود بپرسید:
آیا اظهار نظری به صورت شفاهی یا کتبی و یا هر شکل دیگری نظیر تصویر یا حرکات و اشارات بدن از سوی کسی انجام شده است؟
آیا آن اظهار نظر منتشر شده است؟ یعنی شخص ثالث یا فرد دیگری در جریان این اظهار نظر قرار گرفته، آن را دیده یا شنیده است؟
آیا آن اظهار نظر نادرست است و نادرستی آن را می‌توان اثبات کرد؟ در صورت صحت اظهار نظر و یا عدم توانایی در اثبات نادرستی مطلب، نمی‌توان آن را افترا یا تهمت دانست. برای مثال اگر شخصی در جایی عنوان کند که “رستوران … بدترین جایی است که در آن جا غذا خورده‌ام”، از آن‌جایی که امکان اثبات آن وجود ندارد، صاحب رستوران نمی‌تواند علیه او اقامه دعوی کند.
. آیا فرد قربانی اظهار نظر نادرست، مغبون و متضرر شده است؟ اگر قربانی در پی شکایت از خاطی است، باید ثابت کند که به نوعی دچار صدمه و زیان شده است. این زیان می‌تواند از دست دادن شغل، مورد کم توجهی قرار گرفتن از سوی همسایه‌ها، دوستان وآشنایان و موارد مختلف دیگر باشد. برای مثال اگر قربانی افترا در شرف انعقاد قراردادی باشد و صاحب شرکت با اطلاع از موضوعی که به قربانی نسبت داده شده است از انعقاد با وی طفره رود، قربانی دچار زیان شده است و می‌تواند با اقامه دعوی خسارت وارده را با توسل به محاکم قضایی مطالبه نماید.
آیا اظهارات مطرح شده، حتی در صورت اثبات نادرستی آن، شامل مصونیت است؟ اگر شاهدی در دادگاه به کسی تهمت بزند و ثابت شود که اظهارات وی عاری از حقیقت است، حتی اگر قربانی تهمت متضرر شود، نمی‌توان علیه آن شاهد به خاطر تهمت و افترا اقامه دعوی کرد چون که شهادت و اظهارات وی در دادگاه مصونیت دارد، اگرچه این شاهد را می‌توان به جرم شهادت دروغ Perjury تحت تعقیب قرار داد.

به نکات مهم زیر توجه کنید:

افترا نوعی Tort با مسؤلیت مطلق Strict Liability تلقی می‌شود که شخص خطاکار در قبال این عمل مسئول است، خواه این کار وی عمدی باشد و یا پیامد غفلت Negligence. در بسیاری از دادگاه‌های آنتاریو اثبات سونیت فرد خطا کار ضروری نیست.
عملی افترا محسوب می‌شود که آبرو، اعتبار و شهرت واقعی شخص را مورد هدف قرار دهد، نه اعتباری را که فرد برای خود تصور می‌کند. بنابراین قاضی در صدور رای همواره وضعیت اجتماعی، آبرو و حیثیت فرد قربانی را در جامعه خود در نظر می‌گیرد.
هدف اظهارات هتاکانه باید خود شخص قربانی باشد. برای مثال، شخص نمی‌تواند افترایی را که خطاب به جمعی از افراد شده است، مبنای شکایت شخصی خود قرار دهد.
باید شخص ثالثی در جریان افترا قرار گیرد، یعنی دست کم باید یک نفر دیگر از اظهارات هتاکانه آگاه شود. در صورتی که فرد دیگری در جریان امر و تحت تاثیر هتاکی قرار نگیرد، لطمه‌ای به حیثیت افراد وارد نمی‌شود و نمی‌توان آن را افترا تلقی کرد.
اگر احساس می‌کنید که قربانی افترا واقع شده‌ا‌ید با وکیل مشورت کنید ودر صورت علاقه‌مندی به کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه به سایت www.e-laws.gov.on.ca/ libelandslanderact مراجعه فرمایید.

نویسنده: شهرام کریم‌زاده

dadgar main author

In this article