به خانواده دادگر بپیوندید


Email/ایمیل
Name/نام

تفاوت “تعرض” و “ضرب و جرح”

در شماره گذشته شبه جرم را تعریف کردیم و به تقسیم بندی آن پرداختیم. در این شماره «تعرض» و «ضرب و جرح» را به شما معرفی می‌کنیم. تعرض...

1662
1662
Share

در شماره گذشته شبه جرم را تعریف کردیم و به تقسیم بندی آن پرداختیم. در این شماره «تعرض» و «ضرب و جرح» را به شما معرفی می‌کنیم. تعرض و ضرب و جرح نه تنها در چارچوب حقوق مدنی بلکه در دعاوی کیفری هم قابل پیگیری و شکایت هستند. با توجه به نزدیکی این دو جرم یا شبه جرم نسبت به یک دیگر و وقوع آن‌ها یکی پس از دیگری، در بسیاری از متون حقوقی و قوانین، به این دو کنار هم پرداخته می‌شود. در زیر پس از ارایه تعریف و معرفی ارکان تعرض و ضرب و جرح به تفاوت این دو نیز می‌پردازیم.

تعرض
در قانون شبه جرم، «تعرض» یا «تهدید به ایراد ضرب و جرح» Assault به عملی اطلاق می‌شود که باعث ایجاد هراس منطقی از آسیب قریب الوقوع ‌شود. از آن جایی که تعرض، عملی قصدی است، این عمل بر خلاف شبه جرم، غفلت Negligence، جزو شبه جرم‌های عمدی Intentional torts به حساب می‌آید و عدم توانایی فرد در عملی ساختن تهدید، از بار حقوقی آن نمی‌کاهد.
«تعرض» Assault به معنای تماس بدنی نیست. مشت بسته با حالت تهدید برای حمله و پرتاب مشت به سمت شخص حتی در صورت عدم اصابت «تعرض» تلقی می‌شود. در تعرض حتما لازم نیست که به طرف مقابل آسیب وارد شود بلکه هراس ایجاد شده برای قربانی، آسیب تلقی می‌شود. حرکات و ایما و اشاره بدنی ویا استفاده شخص از شیئی برای تهدید و ایجاد برخورد قریب الوقوع، باعث ایجاد هراس در قربانی می‌شود. برای مثال، گرفتن تفنگ به سمت قربانی و کشیدن ماشه تعرض به حساب می‌آید، اگر چه تفنگ پر نباشد.
در تعرض، برخورد قریب الوقوع باید معقولانه باشد. در همان مثال بالا، اگر شخص، اول تفنگ خالی را به طرف مقابل نشان دهد و سپس آن را به سوی او نشانه گیری کند، نمی‌توان از وی به دلیل ایجاد هراس و تعرض شکایت کرد. اگر شخصی خطاب به کسی بگوید: «می‌خواهم بهت شلیک کنم»، اگر تهدید قریب الوقوع باشد، تعرض محسوب می‌شود. اما جمله: «در چهار سال آینده می‌خواهم بهت شلیک کنم»، تعرض محسوب نمی‌شود. تهدید شرطی اعمال زور علیه کسی را می‌توان تعرض تلقی کرد، مانند زورگیری مسلحانه: «کیف پولتو بهم بده و گر نه شلیک می‌کنم.» اما اگر تهدید شرطی نشان دهد که امکان استفاده از زور وجود ندارد، تعرضی صورت نگرفته است. یا جمله «اگر پلیس این جا نبود، مشتی تو صورتت می‌خوابوندم» تعرض به حساب نمی‌آید. اگر چه این کار تهدید به خشونت است، معنی ضمنی آن این است که امکان وقوع خشونت در عمل وجود ندارد.
با توجه به مطالب بالا، سه رکن اساسی تعرض به طور کلی عبارتند از:
هراس قربانی از برخورد جسمی قریب الوقوع
ایجاد هراس معقولانه در قربانی
عمدی بودن عمل مداخله فرد (فرد قصد ایجاد هراس داشته باشد.)

تفاوت بین تعرض در حقوق مدنی و کیفری
در مقام تعریف، تفاوت چندانی بین تعرض مدنی و کیفری وجود ندارد. در قانون جنایی، تعریف تعرض، تلاش برای ارتکاب ضرب و جرح است و مرتکب باید نیت خاصی برای صدمه زدن داشتن باشد. در هر دوی آن‌ها مسئله ایجاد هراس از برخورد قریب الوقوع وجود دارد. تفاوت بین این دو، در روش شکایت در دادگاه است. در حقوق کیفری، دولت به عنوان مدعی العموم وارد ماجرا می‌شود و شکایتی را در در دادگاه جنایی طرح می‌کند. در نتیجه آن، دادگاه معمولا به جریمه و حبس خاطی حکم می‌دهد. اما دعوای تعرض مدنی، از سوی قربانی اقامه می‌شود و هدف آن جبران ضرر و زیان وارده به قربانی با پرداخت خسارت است. قاضی در این نوع پرونده‌ها، خاطی را ملزم به پرداخت وجه خسارت به قربانی می‌کند.

تعرض و مسئله رضایت
رضایت Consent عامل مهمی در دفاع در برابر شکایت تعرض به شمار می‌رود. برای مثال اگر شخصی به شما بگوید، «اسلحه را به سمت من نشانه بگیر» و شما این کار را انجام دهید، طرف دیگر نمی‌تواند به دلیل تعرض از شما شکایت کند. رضایت می‌تواند صریح Express (به شکل کلامی یا نوشتاری) یا ضمنی Implied باشد. در رضایت ضمنی از اعمال یا کلماتی استفاده می‌شود که طرف مقابل نتیجه می‌گیرد تماس یا برخورد اشکالی ندارد. برای مثال، فوتبالیست نمی‌تواند از بازیکن تیم روبرو به خاطر تکل خشن روی پایش به دلیل تعرض شکایت کند، اما در رضایت ضمنی هراس ایجاد شده فقط می‌تواند معقولانه باشد و عضویت در تیم‌های هاکی، مشت زنی، و فوتبال به این معنی نیست که شما برای اعمال هر درجه‌ای از خشونت بر بازیکنان دیگر مجوز دریافت کرده‌اید.

تعرض و دفاع شخصی
اگر کسی با دلایل معقولانه‌ای بر این باور باشد که خطر در کمین است، برای جلوگیری از آن مجاز است طرف را تهدید به برخورد قریب الوقوع کند. اما نیروی استفاده شده در چنین شرایطی باید متناسب با تهدید باشد، اگر چه قضات کمی هوای اشخاص را هنگام اعمال خشونت جهت دفاع شخصی را دارند. در دفاع شخصی، استفاده از زور باید تنها راه پیش روی فرد باشد. اگر شخص می‌توانست با روش دیگری از تعرض و تهدید دوری کند، برای مثال می‌توانست پا به فرار بگذارد، دیگر استفاده از زور برای دفاع شخصی هیچ توجیهی نخواهد داشت.

ضرب و جرح
جراحت فقط حاصل غفلت افراد نیست و ضرب و جرح Battery نیز مانند تعرض از انواع شبه جرم‌های عمدی به شمار می‌رود. ضرب و جرح ممکن است مستقیم، مانند مشت زدن به صورت کسی یا غیر مستقیم مانند تله گذاشتن برای کسی باشد که آسیب آن به وی ممکن است ساعت‌ها یا روزها طول بکشد.
ارکان ضرب و جرح در قانون مدنی عبارت است از:
قصد Intent (قصد ارتکاب عمل که متفاوت از قصد در قانون جنایی جهت آسیب رساندن به فرد است.)
تماس یا برخورد Contact (تماس بدون رضایت با طرف مقابل یا وسایل وی مانند لباس)
آسیب یا جراحت Harm/Damages ( ضرب و جرح منجر به آسیب می‌شود و محدود به صرف تماس نیست)
مشت، لگد، چاقو کشی، تیر اندازی، کشیدن صندلی از زیر کسی هنگام نشستن، هل دادن و انداختن سواره از دوچرخه، اسب وغیره، مسموم کردن، بغل کردن و بوسیدن بدون رضایت افراد را می‌توان از مثال‌های ضرب و جرح دانست.

تفاوت بین ضرب و جرح در حقوق مدنی و کیفری
ضرب و جرح مانند تعرض هم در حقوق مدنی و هم حقوق کیفری مطرح است. تفاوت بین ضرب و جرح به عنوان شبه جرم مدنی و جرم کیفری در «قصد یا نیت» Intent انجام آن است. در ضرب و جرح کیفری «قصد ارتکاب جرم» Mens Rea، نیت جنایی جهت انجام عمل خلاف یا همان نیت آسیب رساندن به کسی حتما باید وجود داشته باشد. اما در ضرب و جرح مدنی نیت تنها لمس یا تماس شخص بدون رضایت او است، نیت ارتکاب عمل خلاف وجود ندارد و مرتکب این نوع شبه جرم ضرورتا قصد ندارد به دیگران آسیب یا جراحت وارد کند. تنها مسئله مهمی که در این جا مطرح است تماس بدون رضایت Non-consensual touching است.

فرق بین تعرض و ضرب و جرح چیست؟
در ضرب و جرح برخورد جسمی اتفاق می‌افتد. بر خلاف تعرض که در آن تهدید هراس انگیز موضوع اصلی است، در ضرب و جرح، تماس یا برخورد با جسم روی می‌دهد و خطر قریب الوقوع اهمیتی ندارد. برای مثال، اگر کسی هنگام خواب لگد بخورد، از وقوع آن اطلاعی نداشته است. بنابراین، قربانی تنها مورد ضرب و جرح قرار گرفته و تعرضی به وی نشده است. اما در عمل، تعرض و ضرب و جرح اغلب یک جا اتفاق می‌افتند.

dadgar main author
In this article

به خانواده دادگر بپیوندید

با پیوستن به بزرگترین پرتال حقوقی ایرانیان آمریکای شمالی ،اطلاعات خود را به روز کنید و آخرین اخبار دادگر را هفتگی دریافت کنید. همچنین به قید قرعه برنده یکسال اشتراک رایگان ما شوید.
Email/ایمیل
Name/نام
اطلاعات شما تحت دادگر محفوظ می باشد.