به خانواده دادگر بپیوندید


Email/ایمیل
Name/نام

آیا اسلحه، انسان­ها را می‌­کشد یا خود انسانها

از یک سو، طرفداران «فن‌­آوری بی­‌طرف» قرار دارند که معتقدند فن­‌آوری هیچگونه تاثیر فراگیر و گسترده بر جامعه ندارد و این به جهت آن است که فن­‌آوری اساساً...

627
627
Share

از یک سو، طرفداران «فن‌­آوری بی­‌طرف» قرار دارند که معتقدند فن­‌آوری هیچگونه تاثیر فراگیر و گسترده بر جامعه ندارد و این به جهت آن است که فن­‌آوری اساساً بی­‌تقصیر و بی­‌طرف است. تاثیر فن‌­آوری بسته به آن است که چه کسی، با چه هدف و به چه منظوری از آن استفاده می­‌کند. از سوی دیگر طرفداران «فن‌­آوری هدفمند» معتقدند که فن‌­آوری مستقیماً می‌­تواند منجر به نتایج اجتماعی مشخصی گردد. براساس این نظریه، فن­‌آوری به خودی خود جهت‌­دار و پیش­‌داور است چون قدرتمند و ترسناک است.

از دیدگاه طرفداران فن‌­آوری بی­‌طرف، این اسلحه نیست که جان انسان­ها را می­‌گیرد، بلکه خود انسان باعث مرگ انسان دیگر می­‌شود و اوست که تصمیم می‌­گیرد که ماشه اسلحه را بکشد و به اسلحه قدرت و هدف بدهد. این افراد می­‌گویند فن‌­آوری چهره دیگری ندارد و نمی‌­تواند خودبخود بر جامعه تاثیرگذار باشد. هر فن­‌آوری فقط برای یک هدف ساخته نشده بلکه به گونه‌­ای طراحی شده تا اهداف متعددی را برآورده کند، بنابراین ماهیت و ذات هر فن‌­آوری، متعدد است و به همین جهت نمی­‌تواند تاثیر فراگیری داشته باشد چرا که این امر مستلزم هدف‌­دار بودن و پیش‌­داور بودن فن‌­آوری است. فن­‌آوری همچنین بستگی به شرایط و وضعیتی که در آن است نیز دارد به طوری که در فرهنگ­‌ها و جوامع مختلف معانی گوناگون و موارد استفاده مختلفی برای فن­‌آوری وجود دارد.

با وجود اینکه تولیدکنندگان، سعی دارند که دستورالعمل­های درست استفاده کردن از فن‌­آوری را برای مشتریان هرچه بیشتر تشریح گردد، اما آنان نمی‌­توانند بر نحوه استفاده مشتریان از فن­‌آوری، پس از خرید نظارت کنند. برای مثال، گرچه تولیدکنندگان کاندوم، کیفیت محصولات خود را برای هرچه ایمن‌­تر کردن زندگی افراد، به روز کرده­‌اند اما نمی‌­توانند بر مصرف‌­کنندگانی که از این محصول به عنوان وسیله­‌ای با قابلیت مناسب برای نگهداری ماهی زنده استفاده می‌­کنند نظارت داشته باشند. به بیان دیگر، فن­‌آوری به خودی خود نسبت به نحوه استفاده از آن بی‌­طرف است و این استفاده کنندگان هستند که تصمیم می­‌گیرند از آن به چه‌‌ نحو استفاده کنند.

در مقابل، نظر طرفداران فن‌­آوری هدفمند وجود دارد که معتقدند فن‌­آوری می‌­تواند هدف­دار و هدفمند ساخته شده باشد. برخلاف طرفداران فن­‌آوری بی‌­طرف، این دسته از افراد می­‌گویند فن‌­آوری می­‌تواند با پیش‌­فرض نژادی، جنسیتی و یا برای قشر خاصی به صورت هدفمند ساخته شده باشد. دوربین­‌های عکاسی یکی از نمونه­‌های آن است. کارکرد دوربین عکاسی اساساً بر اساس تابش و بازتاب نور بر اشیاء است، به گونه‌­ای که افراد با پوست روشن نور بیشتر و افراد با پوست تیره نور کمتری از خود بازتاب می‌­دهند. تنظیمات پیش‌­فرض دوربین‌­های عکاسی، برای افراد با پوست روشن طراحی شده بنابراین تصویر افراد با پوست تیره با کیفیتی که تصویر افراد با پوست روشن در عکس­ها دیده می‌­شود، قابل تشخیص نیست. این به آن معنی است که در صنعت عکاسی و در فن­‌آوری ساخت دوربین، افراد با پوست روشن ملاک سوژه مناسب به شمار می­‌روند و استاندارد برای یک چهره با کیفیت مناسب، چهره افراد نژاد سفید ملاک عمل است. بنابراین وقتی چهره ایده‌­آل در عکاسی این‌گونه به صورت پیش‌­فرض تعریف می‌­شود، افرادی که پوست روشن ندارند به عنوان یک اِشکال و ایراد در عکاسی محسوب خواهند شد. بسیاری از عکاسان برای حل این مشکل، از مواد سفیدکننده پوست برای سوژه­‌های تیره استفاده می‌­کنند تا نور بیشتری بازتاب داده و عکس مناسب‌­تری گرفته شود. اما این راه­ حل­‌های مقطعی و ابتکاری، مانع از آن نیست که فن‌­آوری­‌های صنعت عکاسی را نژادپرستانه بدانیم.

یکی از جدیدترین نمونه­‌های پیشرفت فن‌­آوری مبتنی بر تبعیض جنیستی که در حال انجام است، افزایش حداقل حقوق­‌ها در آنتاریو است. بسیاری از شرکت‌­ها به جای افزایش حقوق پرسنل خود منطبق با مقررات جدید، ماشین­‌ها و دستگاه‌­های جدید را جایگزین کارمندانی کرده­‌اند که حداقل حقوق دریافت می­‌کردند، و اتفاقاً این ماشین‌­ها همان کار را سریعتر از انسان و با کارایی بیشتر و هزینه کمتر انجام می‌­دهند. آمار نشان می­‌دهد تعداد زنانی که با حداقل حقوق کار می­‌کنند بیشتر از مردان است که این جایگزینی فن‌­آوری، بر آنان تأثیر منفی بیشتری داشته است، به نحوی که برای سود بیشتر، موقعیت­‌های کاری و شغلی را از زنان ربوده‌­اند. به اعتقاد بسیاری از مردم، با خرید فن‌­آوری­های جدید، علاوه بر محصولِ خریداری شده، هزینه گسترش مردسالاری، سرمایه‌­داری، نژادپرستی و بسیاری آثار و تبعات دیگر را نیز پرداخت کرده‌­اید. اکنون پاسخ به این پرسش با شماست؛ آیا اسلحه انسان را از بین می‌­برد یا انسان­ها درحال از بین بردن یکدیگر هستند؟

در سریال پرطرفدار جدیدی به نام Black Mirror، هر قست از آن به عواقب غیرقابل پیش‌بینی فن‌آوری‌های جدید در آینده می‌پردازد. این سریال علمی-تخیلی محصول انگلستان، راه‌های تعامل انسان با فن‌آوری را به نمایش درآورده و در هر قسمت به بخش مشخصی از اختراعات و نوآوریهای بشر می‌پردازد. هر قسمت از این سریال داستانی درباره این موضوع نشان می‌دهد که بسیاری از مشکلات اجتماعی انسان، ریشه در نحوه استفاده بشر از این فن‌آوری‌ها دارد. این موضوع بدیهی است که متخصصان توسعه فن‌آوری، فقط می‌توانند به راه‌های محدودی که انسان قادر است از یک فن‌آوری مشخص استفاده و بهره‌برداری کند، تمرکز کنند. چنانچه فن‌آوری برای استفاده عموم مردم ارایه شده باشد، تولیدکنندگان فن‌آوری نمی‌توانند کنترلی بر نحوه استفاده از آن توسط مردم داشته باشند. زمانی که فن‌آوری در اختیار مصرف کنندگان قرار می‌گیرد، چگونگی استفاده از آن، میزان اهمیت و نوع هدف و منظوری که به استفاده از آن فن‌آوری اختصاص یافته، قطعاً در بین مصرف کنندگان متعدد و مختلف در سراسر جهان، یکسان نخواهد بود. برای مثال، در یکی از قسمت‌های این سریال، فن‌آوری جدید GPS به نمایش گذارده شده که والدین امکان جاسازی دستگاه ردیاب را در زیر پوست بدن فرزند خود داشته و علاوه بر اینکه می‌توانند مکان او را در هر نقطه از جهان ردیابی کنند، بلکه تمام تصمیمات او را نیز تا پایان عمر، نظارت و کنترل کنند. این فن‌آوری به منظور محافظت از فرزندان خردسال از خطرات احتمالی در محیط بیرون از منزل طراحی شده بود، اما استفاده‌ای که والدین از این فن‌آوری کردند، موجب ایجاد اضطراب و استرس بسیار زیادی در فرزند آنان شده و او را عملاً از حقوق انسانی اولیه در خصوص حفظ حریم شخصی، محروم کرد. از سوی دیگر، برخی ادعا می‌کنند که این فن‌آوری‌های جدید، اساساً با نیت بد طراحی شده و ماهیتاً قابل اعتماد نیستند، چرا که امکان سوءاستفاده از آن توسط مصرف کنندگان را فراهم می‌کند.

In this article

Join the Conversation