به خانواده دادگر بپیوندید


Email/ایمیل
Name/نام

ارث در ایران: موانع و راه حل

"مشاور حقوقی ماه" صفحه ایست برای اطلاع رسانی و مشاوره حقوقی به هموطنانی که سالهاست از ایران دور بوده و دسترسی به قوانین و مقررات حقوقی و اداری...

433
433
Share
بر طبق قوانین ایران هر فرد تنها می‌تواند نسبت به یک سوم (3/1) از اموال خویش وصیت نماید. یعنی هر یک از ما در زمان حیات و زندگی تنها می‌توانیم 3/1 از اموال خود را به ترتیبی که می‌خواهیم پس از مرگ مصرف نمائیم و الباقی طبق قوانین ارث در اسلام به ورثه تعلق خواهد گرفت. در نتیجه هیچ کس نمی‌تواند همه اموال خود برای تنها یکی از وراث و حتی شخص دیگری به غیر از ورثه به ارث باقی گذارد و یا حتی بر طبق قوانین ایران نمی‌توان یکی از وراث را از ارث محروم نمود.
در خارج از امریکا و بسیاری از کشورهای غربی قوانین 
ارث بسیار متفاوت می‌باشد. برای مثال در امریکا هر فردی مختار است که اموال خودرا به‌ هرترتیبی که صلاح بداند بعنوان ارث تقسیم نماید و یا به مصرف برساند. تناقضات بین این دو قانون مشکلات زیادی را برای هموطنان بوجود می آورد که امیدواریم در این مقاله بتوانیم بطور مختصر در حل آنها کوشا باشیم.
1-  پس از فوت متوفی در ایران چه اقداماتی برای تعیین تکلیف میراث ایشان لازم است؟
پس از فوت هر شخصی ورثه با مراجعه به شوراهای حل اختلاف اقامت متوفی و ارائه دادخواستی بنام دادخواست انحصار وراثت همراه با سایر مدارک لازم، از دادگاه در ایران تقاضای صدور برگه انحصار وراثت را می‌نمایند. دادگاه پس از بررسی موضوع و ارجاع پرونده به اداره دارائی برای گشودن پرونده مالیاتی و درج آگهی در چندین نوبت گواهی انحصار وراثت را صادر می‌نماید.
2- آیا ورثه فردی که فرزندانش در خارج از ایران می‌باشند میتوانند از دادگاه های ایران تقاضای صدور برگه انحصار وراثت را بنمایند؟ 
بله – ورثه متوفی می‌توانند با فرستادن وکالتنامه ای به وکیل دادگستری و یا سایر وراث که در ایران مقیم می‌باشند، از دادگاه تقاضای صدور حکم بنمایند. در اینجا تذکر چند مورد لازم به نظر می‌رسد:
 الف- بنا بر قوانین ایران دادگاه برای صدور برگه انحصار وراثت نیازی به حضور همگی وراث ندارد و دادگاه موظف است که حتی اگر یکی از ورثه با در دست داشتن مدارک لازم تقاضای صدور انحصار وراثت را بنماید، حکم مربوطه را صادر نماید.
ب- هموطنان مقیم خارج باید توجه داشته باشند که در هنگام دادن وکالتنامه به وکیل دادگستری و یا یکی از ورثه در ایران، وکالتنامه را محدود به انجام کلیه امور اداری نموده و حق فروش و یا تنظیم هرگونه سند از قبیل رهن و اجاره و صلح و غیره را برای خود محفوظ بگذارند.
3- آیا سایر ورثه می‌توانند املاک موروثی را در ایران از طرف وارث مقیم خارج از کشور به فروش برسانند؟
در صورتی‌که یکی از وراث طی وکالتنامه ای که  ممهور به مهر کنسولگری های ایران در خارج باشد و نیز اجازه فروش را به ورثه مقیم ایران واگذار نموده باشد، امکان فروش ماترک (اموال باقیمانده از متوفی) وجود دارد. در غیر اینصورت ورثه مقیم خارج از ایران با در دست داشتن مدارک لازم به دادگاه صالحه در ایران و یا با استخدام وکیل در ایران می‌تواند از دادگاه تقاضای رسیدگی به فروش و یا واگذاری بدون اجازه
سهم الارث خود را بنماید.
4- در صورتی‌که یک و یا چند نفر از وراث بطور عمدی و یا سهوی نام ورثه مقیم خارج را در انحصار وراثت از قلم انداخته باشند، چگونه می‌توان از دادگاه تقاضای اضافه نمودن نام ورثه مزبور را نمود؟
متاسفانه در موارد متعددی مشاهده گردیده که ورثه در ایران با توجه به اینکه یک یا چند نفر از وراث در خارج از ایران سکونت داشته اند با مراجعه به دادگاه تقاضای صدور حکم بدون اشاره به نام ورثه مقیم خارج را داشته اند. دادگاه ها هم در ایران نیز بعضاً بر اثر عدم اطلاع از وجود ورثه دیگری پس از درج چندین آگهی در روزنامه های کثیر الانتشار در ایران، اقدام به صدور برگه انحصار وراثت بدون نام ورثه مقیم خارج نموده اند. در اینجا نکاتی چند را به اطلاع عزیزان می‌رسانیم:
الف – هموطنان خارج از کشور همواره توجه داشته باشند که پس از فوت والدین و یا افرادی که آنها از ایشان ارث میبرند، با تماس گرفتن با مشاور امین خود و یا وکیل دادگستری از حقوق خود مطلع گردند.
ب- هیچگاه بدون مشاوره با افراد مورد اعتماد اقدام به امضاء هیچگونه وکالت و یا برگه ننموده و در صورتیکه قصد انجام چنین کاری را دارند: اولا از مفاد آن اطلاع حاصل نمایند، دوماً حتما یک رونوشت و یا کپی از آن برگه را در پرونده های خود نگاهداری نمایند.
ج –  گاهاً دفاتر کنسولگری و یا حفاظت منافع ایران در خارج از کشور فرم های یکنواختی را جهت انجام امور مربوط به ارث در ایران در اختیار هموطنان می‌گذارند. معمولا این فرم ها در ایران اختیارات زیادی را به ورثه مقیم ایران می‌دهد که می‌تواند آثار سوئی را در آینده به همراه آورد. نتیجتاً توصیه می‌شود که هموطنان قبل از امضاء و ارسال این وکالتنامه ها نیز با وکیل مورد اعتماد خود مشورت نمایند.
5- آیا ورثه مجبور به قبول سهم الارث خود در ایران می‌باشند؟
خیر. بنا بر مواد 829 و 830 قانون مدنی، وراث می‌توانند از قبول سهم الارث خود خودداری ورزند. ولیکن باید توجه داشت که در صورت قبول ارث، ورثه ملزم به قبول تعهدات و احیانا بدهی های متوفی نیز می‌باشند.
6- آیا تغییر مذهب در ارث اثری دارد؟
بله بنابر ماده مکرر 881 قانون مدنی، غیر مسلمان از مسلمان ارث نمی‌برد. نتیجتاً هموطنانی که اقدام به تغییر دین نموده اند، در صورت اطلاع دادگاه‌های ایران از این مسئله از والدین مسلمان خود ارث نخواهند برد.
7- آیا راهکاری وجود دارد تا بدون نیاز به انجام انحصار وراثت و مالیات بر ارث و استخدام وکیل ورثه در زمان املاک را منتقل نمایند، با حفظ حقوق پدر و مادر در زمان حیاتشان؟ 
بله – خوشبختانه راهکارهایی وجود دارد که پدر و مادر می‌توانند در زمان حیاتشان اموالشان را به یکی یا تمامی فرزندان و به میزان سهم دلخواه خود منتقل نمایند و در عین حال تا زمانی‌که هر دو و یا یکی از والدین
زنده اند، آن فرزند یا فرزندان امکان نقل و انتقال و فروش املاک را بدون نظر و اجازه پدر و مادر نخواهند داشت.
به هموطنان عزیز توصیه می‌شود جهت کسب اطلاعات بیشتر با شماره ۱۹۷۶-۵۹۷-۹۰۵ تماس حاصل فرمایند.
حسام میرزائی
کارشناس دادگاه های امریکا در حقوق ایران و تجارت بین الملل
In this article

Join the Conversation