به خانواده دادگر بپیوندید


Email/ایمیل
Name/نام

آشنایی با روش‌های پرداخت در تجارت بین المللی

بر اساس گزارش سازمان تجارت جهانی (World Trade Organization-WTO)*، ارزش کل کالاهای مبادله شده در جهان در سال 2015، به رقم 16.5 تریلیون دلار آمریکا رسیده که در...

1042
1042
Share

بر اساس گزارش سازمان تجارت جهانی (World Trade Organization-WTO)*، ارزش کل کالاهای مبادله شده در جهان در سال 2015، به رقم 16.5 تریلیون دلار آمریکا رسیده که در مقایسه با آمار مشابه سال 2014، که ارزش آن 19 تریلیون دلار گزارش شده، حدود 13 درصد کاهش داشته است. به عبارت دیگر، در سال 2015، به‌طور متوسط روزانه 45 میلیارد دلار کالاهای تجاری در جهان، بین کشورهای مختلف، مبادله شده است.
سوال این است که وجه کالاهای مبادله شده در سال 2015، یعنی همان 16.5 تریلیون دلار آمریکا، چگونه و با چه مکانیزمی توسط خریداران به فروشندگان طرف قرارداد پرداخت شده است؟
این نوشته و مقاله‌های بعدی پاسخی است برای سوال مطرح شده.
بدیهی است که تمامی معاملات انجام شده، بین خریداران/ واردکنندگان و فروشندگان/ صادرکنندگان از کشور‌های مختلف و بر اساس انعقاد قرارداد خرید (Purchase Contract)، یا قرارداد فروش (Sale Contract)، و یا صدور سندی به نام پروفرما (Proforma Invoice – PI)، صورت گرفته و مبادله اسناد حمل و وجه کالا‌های معامله شده نیز عمدتا از طریق شبکه بانکی بین‌المللی و در پاره‌ای موارد نیز با استفاده از خدمات شبکه صرافی، تحقق یافته است.
برای درک ساده‌تر مکانیزم پرداخت‌ها در عملیات تجارت بین‌المللی، باید با مقوله تامین منابع مالی برای معاملات تجاری یا Trade Finance Operations، آشنا شد.
به‌طور کلی، مهم‌ترین اصل در انتخاب روش پرداخت وجه در معاملات تجارت بین‌المللی، میزان شناخت و اعتماد فروشنده به خریدار و اطلاع از شرایط سیاسی و اقتصادی کشور خریدار است. به عبارت ساده‌تر، فروشنده در انتخاب روش پرداخت وجه به ارزیابی ریسک‌های موجود بر اساس جمع‌آوری اطلاعات لازم از توان مالی خریدار و درجه ریسک کشور (Country Risk Table) خریدار، پرداخته و روش پرداخت مناسب را در قرارداد اعمال می‌کند.

انواع روش‌های پرداخت رایج در تجارت بین‌المللی
در حال حاضر رایج‌ترین روش‌های پرداخت وجه در تجارت بین‌المللی به ترتیب میزان شناخت واعتماد فروشنده به خریدار به ترتیب زیر است:
. روش حساب باز (آزاد) / Open Account Trade
. روش وصولی / Collection
. روش اعتبار اسنادی / Documentary Letter of Credit – LC
. روش پیش‌پرداخت / Advance Payment

اینک با مکانیزم عملی هریک از روش‌های مذکور آشنا می‌شویم:
1- روش حساب باز (آزاد) (Open Account Trade)
در این روش، فروشنده شناخت و اعتماد کاملی به خریدار داشته و کشور خریدار نیز از شرایط سیاسی و اقتصادی خوبی برخوردار است. لذا، بر اساس وجود عامل اطمینان در روابط طرفین، فروشنده اقدام به حمل کالا، برای خریدار نموده و اسناد حمل را نیز مستقیما به آدرس خریدار ارسال می‌نماید. لازم به ذکر است که بارنامه یا سند حمل در این روش، مستقیما به نام خریدار صادر می‌شود.
خریدار با در دست داشتن اسناد حمل، می‌تواند کالا را از گمرک مقصد ترخیص و بر اساس توافق مندرج در قرارداد، وجه کالا را در موعد مقرر از طریق بانک یا صرافی به حساب بانکی فروشنده واریز نماید.
این روش از نظر منافع خریدار، مطلوب‌ترین روش پرداخت وجه است ولی برای فروشنده در صورت عدم تحقق محاسبات فروشنده و کوتاهی خریدار در پرداخت وجه یا بروز مشکلات ارزی و بانکی و یا تحریم‌های اقتصادی در کشور خریدار، ریسک بالایی دارد.

2- روش وصولی (Collection)
این روش شبیه به روش حساب باز است با این تفاوت که فروشنده به منظور کاهش ریسک عدم پرداخت وجه کالا در موعد مقرر توسط خریدار، اسناد و برات صادر شده به عهده خریدار را به ضمیمه دستور نحوه تحویل اسناد، از طریق بانک، برای خریدار ارسال می‌کند. روش وصولی به دو نوع تقسیم می‌شود: وصولی ساده (Clean Collection) و وصولی اسنادی (Documentary Collection).
در روش وصولی ساده، فروشنده فقط برات صادر شده به عهده خریدار را، از طریق بانک، برای وصول وجه کالا ارسال می‌کند. ویژگی این روش برای فروشنده، امکان پی‌گیری وصول وجه برات از طریق بانک است.
در روش وصولی اسنادی، برات به ضمیمه اسناد حمل و دستور نحوه وصول از طریق بانک، برای خریدار ارسال می‌گردد، که دستور فروشنده به بانک معمولا به صورت‌های زیر است:
. تحویل اسناد در مقابل پرداخت وجه
(Deliver Documents against Payment – D/P)
. تحویل اسناد در مقابل قبولی برات
(Deliver Documents against Acceptance – D/A)
در حالت D/P، بانک فقط در صورت پرداخت وجه، اسناد را به خریدار تحویل می‌دهد و در غیر این صورت، موضوع عدم پرداخت وجه را به فروشنده اعلام و منتظر دستور واخواست یا عودت اسناد و یا واگذاری اسناد به خریدار دیگر می‌ماند.
اما در روش D/A، بانک طبق دستور فروشنده، اسناد حمل را در قبال اخذ قبولی خریدار، مبنی بر پرداخت وجه برات در سررسید تعیین شده، ظهرنویسی و به خریدار تحویل می‌دهد. بدیهی است که ریسک عدم پرداخت وجه برات، در سررسید توسط خریدار، در حالت D/A برای فروشنده بسیار بیشتر است و به همین دلیل امکان دارد که فروشنده از بانک خریدار، درخواست تعهد پرداخت وجه برات را علاوه بر قبولی خریدار بنماید.
لازم به یادآوری است که اتاق بازرگانی بین‌المللی ICC برای معاملات وصولی مقرراتی را تحت عنوان «مقررات متحدالشکل وصولی‌ها یا URC Uniform Rules for Collections، درسال 1956 منتشر کرد که در سال‌های 1967، 1978و 1995، مورد تجدید نظر و بازنگری قرار گرفته است.
مقررات سال 1995در 26 ماده تنظیم شده که شامل سرفصل‌های «مقررات و تعاریف کلی»، «شکل و ساختار وصولی‌ها»، «نحوه ارایه اسناد»، «تعهدات و مسئولیت‌ها»، «پرداخت»، «بهره، هزینه‌ها و مخارج» و «سایر مقررات»، می‌باشد.

نویسنده: محمد صالح – ذوقی *

کارشناس و تحلیل‌گر مسایل تجارت بین‌الملل
مدرس اینکوترمز 2010، تایید شده توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی ICC Paris
عضو کمیسیون مقررات و رویه‌های بازرگانی اتاق بازرگانی بین‌المللی ICC Paris
مشاور امور بازرسی کالا (PSI) و قرارداد‌های صادراتی و وارداتی
ادامه دارد …

dadgar main author
In this article

Join the Conversation

به خانواده دادگر بپیوندید

با پیوستن به بزرگترین پرتال حقوقی ایرانیان آمریکای شمالی ،اطلاعات خود را به روز کنید و آخرین اخبار دادگر را هفتگی دریافت کنید. همچنین به قید قرعه برنده یکسال اشتراک رایگان ما شوید.
Email/ایمیل
Name/نام
اطلاعات شما تحت دادگر محفوظ می باشد.